Ontwikkelingen binnen sociale diensten (2)

Divosa, de vereniging voor managers binnen sociale diensten, houdt jaarlijks een congres.

Deze en de vorige blog gaan in op wat mij daar opviel. Een vollediger verslag van het congres is te vinden op de site van Divosa.

Waar gaat het heen met de hele sociale zekerheid? Marco Wilke, directeur Drechtwerk pleit ervoor om de discussie over de sociale zekerheid integraal te voeren: zowel de structuur als de inhoud ervan. Op dit moment vindt de discussie gescheiden plaats en dat leidt aan beide kanten tot een verarming van het debat.

Veel discussie ging natuurlijk ook over bezuinigen in tijden van oplopende aantallen werklozen, zowel bij de sprekers als bij het netwerken erna. De heersende gedachte is dat het ook wel een tandje minder kan, als we beter kijken naar het rendement van onze inspanningen. Liesbeth Vos, voorzitter van ROC Friesland ziet mogelijkheden door de werkzaamheden van gemeenten, werkpleinen en ROC’s beter te combineren: waarom geen jongerenloketten binnen het ROC? Zij haalde ook een onderwerp aan waar ik ook een stevige allergie voor heb ontwikkeld: het eindeloos overleggen en structureren en organiseren en coördineren….. in plaats van het probleem gewoon bij de bron aan te pakken met de mensen die het doen.

Samen met Theo Kivits gaf ik een workshop over transparantie en sturing, die leidde ook tot enkele interessante discussies. De sheets die ik gebruikt heb kan je met deze link bekijken :divosa powerpoint. De meeste discussie ontstond over de resultaatgerichteid. Sociale diensten werken met mensen, en in hoeverre kan je nu het effect van alles wat je doet in kaart brengen? Leden die de workshop bijwoonde kwamen zelf met enkele suggesties, waarbij er veel gepleit werd om allemaal te gaan werken met de participatieladder zodat resultaten vergelijkbaar worden. Tweede orde effecten zijn er echter ook: minder cliënten in de bijstand heeft bijvoorbeeld aantoonbaar een positief effect op de gezondheid van mensen. Mijn oproep om meer werk te gaan maken van het bijhouden van maatschappelijke ontwikkelingen en die tijdig te vertalen naar consequenties voor de dienst leidde ook tot veel opwinding. Want waar moet je namelijk op letten? Een collega gaf aan dat in zijn regio 60% van de nieuwe instroom het gevolg is van echtscheidingen. Misschien is dit de manier om emancipatie en zelfredzaamheid van vrouwen weer prominenter op de agenda te krijgen, nu emancipatie van de politieke radar is verdwenen.

Een belangrijke ontwikkeling die nog nauwelijks invulling krijgt is het web 2.0 gedachte. Veel organisaties zijn nog met 1.0 activiteiten bezig als het gaat om het www. (zie voor het verschil hiertussen bijvoorbeeld deze link). Ondertussen is er ook al een web 3.0 in oprichting… Naar aanleiding van die discussie heb ik met de voorzitter van Divosa, René Paas hierover gesproken. De kans is groot dat er binnen Divosa een werkgroep wordt gevormd over web 2.0 en sociale diensten. Wordt vervolgd dus!

Ontwikkelingen binnen sociale diensten (1)

Divosa, de vereniging voor managers binnen sociale diensten, houdt jaarlijks een congres. Deze en de volgende blog gaan in op wat ik daar heb meegemaakt.

Aangezien ik de avond ervoor bij een raadsvergadering was, heb ik de opening van het congres gemist maar was wel op tijd voor de tweede spreker, trendwatcher Carl Rhode, van www.scienceofthetime.com. Wereldwijd zijn er ‘coolhunters’ die bijhouden wat hun inspireert, intrigreert en wat ze als toekomstpotentieel zien. Carl combineert dit met literatuuranalyse om zo inzicht te krijgen in wat ons te wachten staat.

Volgens Carl blijft globalisering voorlopig een belangrijke trend. Sociaal-economisch is de impact het grootst voor de middenklasse, die het steeds moeilijker krijgt. De elite van kennistechnocraten en hoogopgeleiden gaat er op vooruit. Tot zover niets nieuws. Wat wel steeds duidelijker wordt is dat er in de rijke landen een behoorlijke onderklasse ontstaat, die maar net weet te overleven, een hele uitdaging voor sociale diensten dus.

Heersende emoties van nu zijn wantrouwen en boosheid. De wantrouwen naar de bancaire sector in de crisis is overgeslagen naar alles wat met het kapitalisme te maken heeft. Zowel de slachtoffers van de recessie als de mensen die erdoor bedreigd worden, zijn boos. Solidariteit brokkelt af, maar we missen het wel.

Wat inspireert dan de ‘coolhunters’ op een positieve manier in deze angstige tijden? Integreit, rechtvaardigheid, empathie, compassie. Voorbeelden van empowerment van die onderklasse, mensen die toch manieren vinden om mee te doen terwijl je het niet verwacht. Verhalen als die van de jonge die een helicopter bouwde uit onderdelen uit de afvalberg naast zijn deur met dank aan de informatie op internet. Hoe mobiele telefonie Afrikaanse dorpen met elkaar heeft verbonden. Het kan wel! Yes we can!

Maar hoe dat wel kan, hoe we die solidariteit opnieuw vorm moeten geven, is bij de nieuwe generaties behoorlijk anders. Ze groeien op met onzekerheid van modern gezin (een of twee ouders en niet continu), en web 2.0: interactie. Interactief op het www bezig zijn zit ingebakken in hun sociale DNA. Ze maken zelf wat ze nodig hebben op het www. Ze verzinnen voor bedrijven de dingen die ze missen. Zo is er bijvoorbeeld een betere helpdesk voor de iphone ontstaan op de fora van een privé-site, www.ilounge.com dan op de website van van Apple zelf. Mensen helpen elkaar, wereldwijd, om elkaars problemen op te lossen en om nieuwe dingen te creeëren. Zelfs boeken komen op deze manier tot stand (bijvoorbeeld ‘We-think’ over dit onderwerp van Charles Leadbetter).

Dit betekent dat er een nieuwe vorm van sociaal cement ontstaat. Sociale diensten maken er tot nu toe niet of nauwelijks gebruik van. Terwijl het wel zo heet, sociale dienst. Toch zijn er legio mogelijkheden om mensen meer zelf de regie te geven met gebruik van het www. Kijk bijvoorbeeld op www.kiva.org, of op www.workpatch.nl. Mooie uitdaging voor sociale diensten om iets van web 2.0 te gaan maken de komende jaren!

Control by crowd?

In de VS is een interessante experiment gaande rondom transparantie en verantwoording van overheidsgelden, namelijk Recovery.gov. Geen verticale of horizontale verantwoording, maar dynamische verantwoording.

De miljarden subsidies die de VS stoppen in de ‘recovery’ van de economie worden allemaal via de site www.recovery.gov in beeld gebracht. Via deze site kan je zowel thematisch als geografisch zien, waar het geld naar toe gaat. Belangrijker nog, is het effect van dit inzicht. Duizenden burgers stellen kritische vragen aan hun lokale overheden over de besteding van gelden en over de inhoud van de programma’s die bij ze in de buurt invulling krijgen. De doelmatigheidstoets van overheidsuitgaven is dus nu in handen van het publiek! In het tijdschrift Bestuurskunde staat een uitgebreid artikel over wat deze wijze van verantwoording kan betekenen. Het artikel is via deze link:  recovery_gov_bk te lezen. Biedt weer een hele scala aan mogelijkheden om over verantwoording na te denken!