Minder regels nodig? Oorzaken van bureaucratie deel 2

Niet alle regels zijn even belangrijk. Sommige zijn in steen gebeiteld (zoals wetten), anderen zijn een keuze. Minder regels hoeft niet altijd, wel hoe je ermee omgaat.

 

Er zijn drie soorten regels:

  1. Wetten en verordeningen. Deze vormen de basis van je ICT systemen: je kunt er niet omheen als je iets wilt uitvoeren.
  2. Beleidsregels. Daarvan mag je afwijken als de situatie erom vraagt. ‘Comply or explain’ oftewel ‘voer uit of leg uit’ . Hier is ruimte voor de professional om, mits onderbouwd, af te wijken. Dat kan je ook in je ICT systemen inbouwen: je kunt eromheen, mits toegelicht.
  3. Procesbeschrijvingen en andere handreikingen. Deze worden gemaakt om je te helpen, maar als je er niets aan hebt, dan mag je ze links laten liggen. Dat is wat een handreiking is namelijk. Dit bouw je in je ICT als toelichting in, die je erbij kunt roepen indien nodig.

Waar gaat het mis?

Controle is verstandig op de eerste twee soorten regels. Je hebt als overheid verantwoording af te leggen, en moet kunnen aantonen dat je de wet hebt gevolgd. Voor de tweede categorie geldt dat ook: professionals hebben ruimte en verantwoordelijkheid, daar hoort ook verantwoording bij. Probleem is wel dat vaak zowel de ICT als controle worden ingericht op de laatste categorie: die van de werkprocessen. Waarmee alle handelingsruimte verdwijnt die in de tweede en derde categorie is ingebouwd.

De oplossing is dus niet altijd minder regels, maar hoe je met ze omgaat. Welke moeten ECHT, en waar is het OK om soms wat anders te doen?

 

 

Gepubliceerd door

Angela

Angelawerkt .... is Angela Riddering. Werkzaam bij de overheid en laat die beter werken.

Een gedachte over “Minder regels nodig? Oorzaken van bureaucratie deel 2”

  1. hallo Angela,
    Ik ben het wel eens met je analyse. Technisch klopt ie.
    Er over nadenkend hebben denk ik veel regels in het huidige tijdsgewricht te maken met:

    Eén lijkt mij is de Anglicaanse filosofie van de maakbaarheid ‘der dingen’. Als je maar een goed plan hebt, als je maar goede afspraken maakt. als je maar goede processen hebt en in dit hele pakket ook nog eens goed aanstuurt en controleert, dan komt het resultaat van zelf. En dat is natuurlijk niet zo. Het aloude credo ‘vertrouwen is goed, controle is beter’, lijkt de heersende gedragsopvatting te zijn en voorlopig te blijven.

    Daar komt bij dat we door social media, de publieke opinie en dus de snelheid waarmee een niesbui hier binnen twee tellen aan de andere zijde van de oceaan bekend is, met zijn allen extra voorzichtig zijn geworden. Ambtelijk en politiek-bestuurlijk durven we minder risico’s te nemen. Alles staat in de schijnwerper. Een onterecht afgegeven vergunning of uitkering of een handeling van een handhaver die niet in het protocol stond, het leidt bijna direct tot ‘kamervragen’. De agent die zijn pistool trok, is strafbaar tenzij hij kan aantonen dat hij alle protocollen juist heeft gehanteerd. Effect is ook nog een risicomijdend gedrag met alle mogelijke gevolgen van dien.

    Procedures en controles zijn ten principale niet verkeerd. Maar wel als we er ons gedwongen, bijna noodzakelijkergewijs, op gaan anticiperen tegen gaan indekken. De tolerantie om te mogen handelen ‘buiten protocollen om’ is afgenomen en een keerpunt daarbij is niet in zicht.

    Bij beroepsgroepen (zoals schilders, kunstenaars, musici en circusartiesten) waar procedures, protocollen, controle en verantwoording geen rol spelen, vieren creativiteit, buiten de lijntjes kleuren en innovatie juist hoogtij.
    Kunnen wij van ze leren en kunnen wij die beweging maken?

Geef een reactie