Kwijtschelden van schulden loont

Deze week was ik bij het Festival van Bestuurskunde, waar er een boeiende sessie werd gehouden over schuldenproblematiek. Daar kwamen wat onthutsende feiten op tafel:

  • 1 op de 5 Nederlanders worstelt met problematische schulden,
  • 80% hiervan is niet in beeld bij schuldhulpverlening.
  • Er gaat jaarlijks 11 miljard om in het oplossen en tegengaan van schulden.
  • De schuldenberg  waar we die 11 miljard tegenaan gooien, bedraagt 3,5 miljard.

De wijze waarop in Nederland omgegaan wordt met mensen in schulden, is gebaseerd op de aanname dat mensen zelf schuldig zijn aan het maken van schulden en zelf verantwoordelijk zijn voor het oplossen daarvan. Dat maakt dat mensen zich schamen om hiervoor hulp te vragen, en dat hulpverleners met sterke vooroordelen de “schuldigen” tegemoet treden.

Maar hoe zou het wel moeten? Het Nationaal Initiatief Herstructureren Schulden heeft een methode ontwikkeld en past deze inmiddels bij enkele gemeenten toe. Kern van de aanpak:

  • Installeren van een lokaal fonds. Het fonds neemt de schulden over van burgers zodat ze niet langer met verschillende schuldeisers werken maar alleen met één partij: de gemeente.
  • Binnen vier weken na aanmelding herstructureren schulden
  • Duurzaam nazorgtraject met lokale initiatieven: de handleiding hiervoor staat op hun site.

Uit recent wetenschappelijk onderzoek naar wat armoede doet met de hersens van mensen blijkt ook dat het vermogen om verstandige besluiten verdwijnt bij extreme armoede. Mensen zijn dan alleen aan het overleven. En ook meer dan voldoende aangetoond: straf helpt niet om gedrag te veranderen, beloning wel. En als ik dan kijk naar schuldsanering dan lijkt het toch echt meer op straf dan beloning: je krijgt namelijk jarenlang alleen handgeld om van te leven. Niet echt een motivatie om je aan te melden.

Na afloop bleef ik met die 11 miljard in mijn hoofd zitten en het feit dat we mensen met schulden niet echt een wenkend perspectief weten te bieden. Als we het nu eens echt anders aanpakken? Hier mijn idee:

  • Als mensen zich aanmelden, neemt de gemeente die schulden over, daar staat qua termijn maximaal vier weken voor.
  • Mensen krijgen vervolgens een maatwerktraject waarbij ze werken aan gedragsverandering, dit kan gekoppeld zijn aan de schulden maar ook aan andere levensgebieden.
  • Als beloning voor deze gedragsverandering wordt steeds een deel van de schulden kwijtgescholden.

Zou dat werken? Wat denken jullie? Reacties zijn welkom.

Gepubliceerd door

Angela

Angelawerkt .... is Angela Riddering. Werkzaam bij de overheid en laat die beter werken.

2 thoughts on “Kwijtschelden van schulden loont”

  1. In Amsterdam werkt het in feite al grotendeels zo. De termijn van vier weken wordt echter vaak niet gehaald, omdat men vaak helemaal geen overzicht heeft van zijn schulden en dat dus uitgezocht moet worden. Dat is een heidens karwei oa. door alle incassobureau’s die schulden aan elkaar doorverkopen. Er moet ook een verplichte (gratis) budgettraining gedaan worden. En na een aantal jaar rondkomen van leefgeld en terugbetalen aan de gemeentelijke kredietbank wordt de opbrengst verdeeld onder de schuldeisers (is vaak niet genoeg) en is de schuldenaar weer vrij van schulden. Een deel is dus effectief kwijtgescholden, maar dat wordt waarschijnlijk niet zo ervaren omdat het leefgeld zo laag is.
    Wat ik mis in je verhaal is het terugbetalen. Sommige mensen hebben meer dan 50.000 euro schuld aan consumptieve kredieten. En anderen hebben bijvoorbeeld maar 3000 euro schuld op bijv. huur of energierekening, maar komen daar niet vanaf omdat het inkomen niet stabiel is. Hoe veel daarvan wil je kwijtschelden? Als je heel gemakkelijk grote delen gaat kwijtschelden gaan veel meer mensen schulden maken dan nu. Want dan is het in feite gratis geld.
    Maar verder is het een goed idee hoor 😉

  2. Het idee bevalt me, en de vragen / opmerkingen van Yvonne snijden ook hout. Oplossingsgericht dacht ik dan: die budgettraining (die Y noemt) kan een stap zijn in dat maatwerktraject en dus 1 vd voorwaarden voor een stukje kwijtschelding.
    Voor het overige: stop een variëteit aan “deliverables” in het kwijtscheldingsverhaal. Ik denk aan: 1. zo’n budgettraining en andere vormen van “innerlijk werk” gericht op de psychische en psychosociale basis van het schulden-maken – ik zie wel mogelijkheden om testjes te maken die het daadwerkelijk effect op de geest kunnen aantonen (inclusief de reactie op onbewuste triggers, die schuldvorming in de hand werken); 2. werk / dienstverlening die de “schuldenaar” past als een handschoen, en waar de schuldeiser direct of indirect baat bij heeft; dat kan dus ook zijn: plantsoen vegen, waarna de gemeente een tarief hiervoor stopt in de kwijtscheldingspot – gevolg kan zijn dat schuldeisers nog meer animo hebben om aan het geheel mee te werken.
    In beginsel houd ik er totaal niet van dat welke overheid dan ook zich met een vraagstuk bezighoudt dat in feite niet op haar aggregatieniveau bestaat. Oftewel: je individuele probleem is geen overheidsprobleem. Hooguit een familieprobleem. Maar het fenomeen “schuld” en “geld” is zo zeer een maatschappelijk ingebed fenomeen, dat ik overheidsingrijpen / bemoeienis hier minder bezwaarlijk acht.

Geef een reactie