#Creativiteit is collectief – of niet?

In de ‘Mind’ editie van Scientific American deze maand een interessant artikel over creativiteit. ‘Creativity is collective’ staat er met dikke letters. Ik was gelijk gegrepen. Groepsprocessen kunnen juist dodelijk zijn voor creativiteit, is de geldende wijsheid. ‘Groupthink’, dogma’s en sociale druk zijn niet bepaald bevorderlijk voor het bedenken van iets nieuws. Ook in ons boek www.veldgidsvertrouwen.nl hebben Frans en ik aangetoond hoe hele hechte groepen steeds meer in zichzelf gekeerd raken en het vermogen om te innoveren daarmee kwijtraken, mede omdat alle invloeden van buitenaf worden geweerd. Dus hoe zit het dan?

Het artikel geeft eigenlijk een heel genuanceerd beeld. Creativiteit heeft een voedingsbodem nodig. Je moet met andere mensen kunnen sparren.  Ideeën verfijnen zich vaak door interactie met anderen. Ook heb je een stuk steun nodig van gelijkgezinden, die je aanmoedigen om door te gaan ook als het tegenzit.

Verder blijkt die groepsdruk ook wel iets in mensen aan te wakkeren uit een soort van rebelsheid: je sociale identiteit bepaalt de norm, en creativiteit zit vaak juist in het net afwijken van die norm. Je moet als het ware iets hebben om je tegen af te zetten, en dat is vaak nou net die vervloekte groep!

Wat niet in het artikel stond, maar waar ik gelijk aan moest denken, is het concept van ‘loose coupling’ van Karl Weick. Weick gebruikt deze term om te beschrijven hoe systemen met hun omgeving in verbinding kunnen staan. Enerzijds is er de groepsrealiteit (een theorie van hoe de wereld werkt), anderzijds is er de materiële realiteit (de wereld in het echt). Deze kunnen alleen naast elkaar bestaan als er een ‘loose coupling’ is, een losse verbinding, die flexibel genoeg is om de groep met de wereld te laten werken, zonder dat de groep uit elkaar valt en zonder dat de wereld een zinloos geheel lijkt. Later is dit concept veel gebruikt in theorieën over hoe netwerken werken: dat is veelal ook een vorm van ‘loose coupling’.

Creativiteit heeft ook zo’n ‘loose coupling’ nodig. Het zijn die losse verbanden die juist creativiteit stimuleren, omdat je in dat netwerk meer kans hebt om gelijkgezinden te vinden die je verder helpen, zonder dat je je eigen groep gelijk hoeft te verlaten.

Het hele artikel in ‘Mind’ heb ik hier ingescand: mind_1

Gepubliceerd door

Angela

Angelawerkt .... is Angela Riddering. Werkzaam bij de overheid en laat die beter werken.

One thought on “#Creativiteit is collectief – of niet?”

  1. Heel interessant en ook wel herkenbaar voor mij als componist. Je hebt je omgeving nodig om creatief te zijn is ook mijn ervaring. Indrukken van buiten zijn de bouwstenen mom er van af te wijken. heerlijk toch!

Geef een reactie