Technologie moet je wantrouwen, Google en Facebook voorop

Op zaterdag haal ik altijd een stapel kranten om het weekend mee door te komen. Vandaag trof ik in twee kranten (FD en Trouw) een interview met Evgeny Morozov, filosoof en technologie criticaster. Beide interviews waren naar aanleiding van de Nederlandse vertaling van zijn boek, ‘Om de wereld te redden, klik hier.’ Nu is zijn boodschap intrigerend, maar het verschil in die twee artikelen vond ik ook boeiend.

Bij het FD zijn er een aantal thema’s dominant. De monopolies van bedrijven als Google en Facebook zorgen voor een enorme datahonger – die door mensen gevoed moet worden. De bedrijven wekken een soort verslaving op zoals fastfoodbedrijven dat doen door zout en suiker aan hun etenswaren toe te voegen. Morozov vindt dat er meer wantrouwen nodig is naar deze bedrijven toe – en dat sluit ook mooi aan bij een van de thema’s van www.veldgidsvertrouwen.nl, waarin er een pleidooi is opgenomen voor gezond wantrouwen. Verder hekelt hij de wijze waarop technologie omgaat met oplossingen. Voor alles is een app te bouwen, maar dat lost vaak niet het probleem zelf op. Je kunt niet met een app de honger in de wereld verbannen. Daarnaast creëert de technologische oplossing nog meer problemen: wat gebeurt er met de data van die app? Daar wordt veel te weinig over nagedacht, zoals ik een paar weken terug over blogde op http://angelawerkt.wordpress.com/2014/05/23/blijft-er-nog-wat-over-van-het-publieke-domein-in-het-digitale-tijdperk/. Met al die technologie wordt trouwens ook de individuele verantwoordelijkheid steeds groter. Als je met allerlei apps je gezondheid kunt monitoren, wordt het vanzelf bijna een schande als je ziek wordt – en gaat je verzekeringsmaatschappij daar ook iets van vinden. En dat maakt mensen steeds banger en angstiger, omdat ze zich over steeds meer zaken zorgen moeten maken. Is een van de uitwegen uit dit systeem dan de deeleconomie? Welnee, zegt Morozov. De deeleconomie kan alleen een uitweg bieden als er geen geld in het spel is. Anders wordt alles vermarkt, en wordt de waarde van steeds meer zaken in je leven alleen maar in geld uitgedrukt. Zo’n initiatief als AirBnB maakt je thuis tot een ‘commodity’ dat verhandeld kan worden. Terwijl het veel meer betekenis heeft dan een bedrag in geld.

Bij Trouw komen daarnaast andere onderwerpen meer aan bod. Morozov geeft daarbij aan dat er over internet en technologie wordt gesproken alsof ze een eigen dynamiek hebben, die niet te beïnvloeden is. Maar de politieke beslissingen en maatschappelijke consequenties ervan zijn heel echt en worden nu gewoon voor lief genomen, terwijl we er wel iets van kunnen en moeten vinden. Zo heeft nieuwe technologie niet geleid tot meer vrijheid in informatie-uitwisseling, maar is het een zeer effectief instrument voor onderdrukking door allerlei autoriteiten. Ook hier weer de pleidooi voor meer achterdocht naar de bonte verzameling partijen die het technologie-geloof verspreiden: de ondernemers die er aan verdienen, de goedbedoelende internetactivisten, de intellectuelen die er boeken over schrijven (en zo er van leven, vaak in combinatie met een consultancy praktijk). Daarbij is het essentieel om de politieke dimensie niet te vergeten – hoe rommelig en rafelig dit proces ook is, het is belangrijk dat het debat gevoerd wordt.

Wat het alternatief voor dit alles is, weet Morozov ook niet, geeft hij eerlijk toe. Maar dat we er over moeten nadenken en met elkaar in discussie gaan is wel duidelijk. Wat vinden jullie?

Gepubliceerd door

Angela

Angelawerkt .... is Angela Riddering. Werkzaam bij de overheid en laat die beter werken.

One thought on “Technologie moet je wantrouwen, Google en Facebook voorop”

  1. De complexiteit is zo groot aan het worden. Het geeft het gevoel dat oplossingen ongrijpbaar zijn. ‘Het zal wel loslopen’ is ook een gedachte die ik bij mijzelf herken en direct weet dat het zo niet werkt. Goed om hier inderdaad een ‘gezond wantrouwen’ tegenover te zetten en personen die ons er regelmatig op wijzen! Dank weer voor je bijdrage Angela.

Geef een reactie