Niet alle gemeentelijke samenwerking is hetzelfde, vier typen met ieder een eigen dynamiek

Er is op dit moment veel te doen over samenwerking tussen gemeenten. Van de een gebeurt het niet genoeg (schaalvoordeel! efficientie! bezuiniging!) van de ander juist te veel (democratisch tekort! gebrek aan sturing!). Tussen al dat geroeptoeter door is het ook wel goed om te beseffen dat niet alle gemeentelijke samenwerking hetzelfde is. Laatst op een congres had ik daar met wat collega’s een interessante discussie hierover. We kwamen tot de conclusie dat er allerlei vormen van samenwerking zijn, die allemaal op een hoop worden gegooid.

Er zijn eigenlijk vier soorten gemeentelijke samenwerking, ieder met een ander dynamiek en uitdaging.
1. Het moetje: de verplichte samenwerking zoals de regionale organisaties rondom milieu, veiligheid of gezondheid. Het moet van de wet, er is dus geen keuze. Het gaat grotendeels om uitvoeringstaken. Omdat het een moetje is, is er vaak altijd een sluimerende ontevredenheid. Deze organisaties moeten altijd heel hard bewijzen dat ze hun werk goed doen.
2. De aanloop naar fusie: hierbij werken gemeenten steeds intensiever samen op weg naar een ambtelijke fusie of herindeling. Dit soort samenwerking kent altijd een lange bestuurlijke en politieke voorbereiding. Als er eenmaal bestuurlijk draagvlak is, gaat het hard.
3. De strategische verbinding: gemeenten werken op strategisch niveau samen om gedeelde belangen te behartigen. Dit is vooral lobbywerk en het verbinden van verschillende partijen. Politiek is dit de meest interessante vorm en het is bij deze vorm dat de Raad haar rol moet kunnen pakken.
4. De pragmatische keuze: gemeenten trekken samen op omdat het handig is. Denk aan kleinere gemeenten die samen specifieke competenties inhuren zoals een juridisch specialist of een specifieke handhaver, maar ook gemeenten die samen een organisatie voor de vuilnisophaaldienst oprichten. Dit soort samenwerking komt overal voor en is voor de politiek het minst interessant. Wel kan het, als het veelvuldig gebeurt, de opmaat vormen voor andere vormen van samenwerking.

Nu vallen al deze vormen van samenwerking onder de noemer ‘gemeentelijke samenwerking’, terwijl ze behoorlijk van elkaar verschillen. Het debat over dit onderwerp zou enorm verbeteren als helder wordt, naar welke vorm van samenwerking er wordt gerefereerd.

Gepubliceerd door

Angela

Angelawerkt .... is Angela Riddering. Werkzaam bij de overheid en laat die beter werken.

One thought on “Niet alle gemeentelijke samenwerking is hetzelfde, vier typen met ieder een eigen dynamiek”

Geef een reactie