Veranderen bij de overheid is ECHT anders

ImageBoek

Een tijdje terug een aardige boek opgestuurd gekregen – Ballen (m/v) op het blok – Succesgericht veranderen binnen overheden door Basile Lemaire. Fijn, dacht ik, iemand die de andere context van de overheid eens echt benoemt. Veranderen bij de overheid is extra ingewikkeld – er speelt namelijk een politieke dimensie mee. Dus naast de gebruikelijke problemen die bij iedere verandering meespelen komt er een complicerende factor bij: de politiek. Die is grillig en onvoorspelbaar – en je kunt er niet omheen. Politiek heb je altijd nodig bij grote verandertrajecten bij de overheid– we leven nu eenmaal in een democratie.

Basis is prima

Ik zal heel eerlijk zijn. Ik heb niet het hele boek gelezen. Wel flink doorheen gebladerd en het ziet eruit als een prima handleiding voor projectmanagement. Doelen stellen, commitment krijgen, business case ontwikkelen, operationaliseren, mijlpalen vaststellen, toetsen en monitoren – allemaal hartstikke nuttig als het gaat om projectbeheersing. Die is niet heel anders bij de overheid dan bij andere verandertrajecten. Ik was vooral benieuwd naar die overheids-context en heb de hoofdstukken waarin dit aan de orde kwam, wel gelezen. Die vielen wat tegen.

Wat is anders bij veranderen binnen de overheid?

Het boek is geschreven voor de projectleider met een door de politiek afgezegende opdracht. Nu is dat altijd maar een tijdelijke situatie in een politieke omgeving. Je kunt morgen die zegen namelijk kwijt zijn en dan heb je bestuurders en raadsleden die vanuit een heel andere rol dan die van opdrachtgever gaan reageren. Hoe ga je daarmee om? Wat doe je als UWV-bestuurder als er in de Tweede Kamer vragen worden gesteld over de werking van het systeem dat je aan het vernieuwen bent? Wat doe je als projectleider als de Raad alvast een motie aanneemt over hoe het eruit moet gaan zien, lang voordat je projectplan er ligt? Hoe adviseer je je bestuurder als je project twee keer zo duur uitkomt over de wijze waarop hierover verantwoording moet worden afgelegd? Hoe ga je om met een project dat zo complex is, dat je het nauwelijks uitgelegd krijgt aan de politiek? Wat doe je als de regionale samenwerking op ambtelijk niveau prima marcheert, maar bestuurlijk wrok zand in de wielen strooit? Wat doe je als halverwege je traject het bestuur politiek van kleur verschiet – en daarmee ook de basis onder je project vandaan is?

Die dynamiek – dat maakt het werken bij de overheid nou net zo leuk. Het is niet rationeel, het zit vol menselijke emoties die groot uitvergroot worden. Drama! Tragiek! Spanning! Sensatie! Het is dit element dat het werken bij de overheid in veranderkundig opzicht juist zo interessant maakt. Principe 7 uit het boek heet ‘Rust bewaren’. Als projectleider moet je dat inderdaad juist doen in die lawine van emoties. Maar het spel meespelen, anticiperen op wat er gebeurt, hoe je bestuurder daarin goed kunt adviseren – daar had wat mij betreft meer van in het boek mogen komen.

Gepubliceerd door

Angela

Angelawerkt .... is Angela Riddering. Werkzaam bij de overheid en laat die beter werken.

Geef een reactie