En als burgers een goed idee hebben?

Wanneer lukken burgerinitiatieven? Wanneer komt er echt ‘bottom-up’ iets tot stand in een gemeente? Welke projecten lukken, wat is daarvoor nodig? Vorige week was ik bij een bijeenkomst over burgerinitiatieven en gemeenten, met een inleiding van Pieter Tops, vooral bekend van het begrip ‘frontline sturing‘ .

Tops haalt drie condities aan voor ‘vitale’ coalities, die echt het verschil kunnen maken.

  1. een sterk maatschappelijk verhaal die een concrete, reëele behoefte in de samenleving vertegenwoordigt;
  2. onorthodoxe aanjagers of kartrekkers die in staat zijn om productief ruzie te maken, oftewel zaken op scherp te stellen;
  3. politici met lef die op cruciale momenten rugdekking geven.

In de voorbeelden die Tops aanhaalt komen ook een aantal andere randvoorwaarden naar boven. Je moet in de gemeente ook ambtelijk snel schakelen op het moment dat het nodig is. Dus dat het wel kan om binnen twee maanden een project van de grond te krijgen, vooral als het aanspreekbare projecten zijn, en dat er de bereidheid is om creatief naar oplossingen te zoeken. Om dat snel schakelen mogelijk te hebben is het essentieel dat mensen op de werkvloer autonomie hebben om zelf een besluit te nemen over hun professionele rol (zie hierover ook mijn eerdere blogs over vertrouwen en leidinggeven, die gaan hier verder op in). En dan nog het begrip ‘burgerschap’ (van Herman van Gunsteren) – dat is mee kunnen regeren, mee vorm kunnen geven aan de publieke zaak, maar is ook het geregeerd kunnen worden, dat er ook beslissingen genomen worden die niet de jouwe zijn maar die wel volgens een bepaalde systeem tot stand zijn gekomen. Voor bestuurders betekent het dat ze de eigenschap moeten hebben om gezaghebbend ‘nee’ te kunnen zeggen. Burgers en bestuurders moeten gelegitimeerde beslisslingen accepteren, dat is een belangrijk onderdeel van burgerschap.

En toen kwam het leukste deel van de avond. In de zaal waren verschillende ‘vitale coalities’ uit de gemeente waar ik werk aanwezig: Say Cheese Gouda ; forum.gouda ; een bewonersverenigingBolwerk; Oosterwei Wijkteam; het Ambachtskwartier; Ondernemersfonds Binnenstad en het Veiligheidshuis. Zowel in kleinere groepen als plenair konden mensen over en weer vragen stellen en commentaar leveren.

Uit de discussie kwam veel frustratie naar boven bij de initiatieven over het gebrek aan inlevingsvermogen bij de gemeente, er lijkt weinig begrip te zijn voor de gevoelens en emoties die er zijn bij de bewoners. Het antwoord vanuit de gemeente is altijd standaard: er is geen geld, het mag niet, het kan niet. En soms is de gemeente ook overbodig: in het geval van forum.gouda ook ongewenst, want ze willen onafhankelijk blijven.

Een wethouder gaf aan, dat er naast dit soort mooie initiatieven er ook de dagelijkse dingen zijn die gewoon door moeten gaan: de straat moet geveegd, het licht gerepareerd. En dat daarbij juist rechtlijnigheid, routine en orde ervoor zorgen dat het vanzelfsprekend is dat het ook allemaal gebeurt. Dus dat institutionele systemen (om de termen van Tops te gebruiken) heel erg veel nut hebben, de wereld komt tot stilstand als we de routine niet op een routinematige manier organiseren. En dat juist die routine goed doen ervoor zorgt dat een wethouder het lef wil hebben om er op cruciale momenten in creatieve zin van wil afwijken als er een goed burgerinitiatief zich voordoet!

Op de terugweg dacht ik er nog eens rustig over na en trok ik de conclusie dat we als ambtenaren misschien er beter aan doen, om niet te proberen burgerinitiatieven te benaderen vanuit wat we dagelijks doen. Misschien moeten we wel een aparte afdeling ‘gekke ideëen’ maken, waar er allemaal mensen zitten die graag de boel wat ontregelen. Die als het ware een burgerinitiatief door de molen van het stadhuis weet te loodsen, die de randen van de regelgeving weten te vinden zonder er overheen te gaan.

Zodat de meerderheid van de uitvoerende ambtenaren daarna gewoon de boel weer netjes kunnen gaan inregelen, en de stoeptegels weer recht liggen en de bomen gesnoeid.

De inleiding van Pieter Tops (heel erg de moeite waard!) is te zien op http://www.burgerparticipatie.tv/#mediaspace waar er nog meer prikkelende inleidingen staan.

Gepubliceerd door

Angela

Angelawerkt .... is Angela Riddering. Werkzaam bij de overheid en laat die beter werken.

Geef een reactie