PenC als conserveringsmiddel

Planning en Control wordt in de vakliteratuur vooral geduid als sturingsinstrument. De klassieke plan-do-check-act veronderstelt een lineaire cyclus van een plan maken, uitvoeren, meten of het goet gaat, en bijsturen als dat niet het geval is.  Gisteren was ik op een bijeenkomst over ‘performance measurement’ bij gemeenten, georganiseerd door het Zijlstra Center for public control and governance aan de VU, www.hzc.vu.nl.

De opzet van de bijeenkomst was al bijzonder: controllers, lijnmanagers en wetenschappers die samen over sturing gaan praten…. en jawel, de verschillende talen werden al bij de tweede sheet van de presentatie duidelijk. Ondanks die verschillende begrippen kaders ontstond er die dag wel een zeer boeiend gesprek, waarvan ik een paar conclusies hier noteer.

Allereerst heeft de planning en control cyclus niet zozeer een sturende als een conserverende werking. Alle gemeenten werken met incrementeel begroten: we kopiëren de begroting en de prestatie indicatoren van dit jaar naar het komend jaar, plakken er een percentage op voor inflatie, updaten enkele cijfers en teksten en klaar is kees. Een zinvolle discussie over het effect van de inzet van alle  middelen ontbreekt eigenlijk overal. Is dat raar? Nee, want iedereen heeft belang bij dit systeem. Lijnmanagers kunnen hiermee een deel van het bestuurlijke ‘waan van de dag’ pareren (‘maar in de begroting staat dat…’) en weten elk jaar ongeveer hoeveel budget ze krijgen. Rust in de organisatie dus. Voor de partners van de gemeente is dit ook prettig, want je weet ongeveer hoeveel je bijdrage elk jaar is. Rust in de samenleving dus. Voor bestuurders en Raad is dit ook prettig, want dan worden ze niet lastig gevallen met protest bijeenkomsten van clubs wier subsidie wordt bedreigd. Kortom, in tijden van welvaart (zoals deze) een systeem dat prima werkt als conserveringsmiddel.

Dat dit niet altijd eeuwig door kan gaan mag duidelijk zijn. Met de majeure bezuinigingen die op gemeenten afkomen  in het verschiet is iedereen nu wel heel hard bezig om de verbinding tussen middelen-maatregelen-effecten te leggen. En daar komen soms plaatjes te voorschijn waar die link niet te leggen valt. Dat zijn precies de onderdelen waar er waarschijnlijk gehakt gaat worden…. en dan begrijp je gelijk waarom het zo moeilijk is om dit soort dingen boven water te krijgen!

Natuurlijk werd op zo’n dag ook stilgestaan bij de relevantie van prestatie indicatoren. Zegt een verhaal, een beeld of een film niet veel meer dan een grafiekje? En in hoeverre zeggen die indicatoren iets over de invloed van een gemeente in het complexe speelveld van tegenwoordig, waar we langzaam naar steeds meer netwerk systemen over gaan? Geen simpele vraagstukken waar je even in een middag antwoorden op verzint, maar het begin van het denken hierover is gemaakt.

Bij de volgende bijeenkomst wordt de link gelegd met de politiek. Ik kijk er nu al naar uit.

Gepubliceerd door

Angela

Angelawerkt .... is Angela Riddering. Werkzaam bij de overheid en laat die beter werken.

Geef een reactie